Projecten

Duurzaam renoveren in Bergen

Bergen

In Bergen renoveert en verduurzaamt Van Wijnen Heerhugowaard komend jaar 59 huurwoningen in opdracht van Stichting Pensioenfonds Rail & Openbaar Vervoer. De uitvoering gaat alleen over een andere boeg dan de oorspronkelijke uitvraag. De Noord-Hollandse bouwers verrasten hun opdrachtgever door met een alternatief plan te komen. Een plan dat hetzelfde resultaat biedt (energielabel B), maar zich onderscheidt in hogere kwaliteit, duurzaamheid en minder overlast.

Aantal woningen
59
Opdrachtgever
Stichting Pensioenfonds Rail & Openbaar Vervoer
Woonoplossing
Blijf Wonen

‘Wij houden er wel van om onze opdrachtgevers een beetje te triggeren’, zegt commercieel manager Erwin Verburg met een glimlach. ‘Niet alleen om kwalitatief het beste resultaat te halen, maar ook om aan te sluiten bij onze eigen visie. Van Wijnen wil duurzaam bouwen en waarde toevoegen.’ ‘Het basisplan voor de renovatie en verduurzaming van deze woningen in Bergen hebben we daarom eerst kritisch tegen het licht gehouden’, vertelt Frank Reijnen, projectleider bestaande bouw. ‘We waren meteen enthousiast over de opgave, maar wilden dat wel op onze eigen manier invullen. Vanuit onze eerste analyse waren we ervan overtuigd dat we een hogere kwaliteit konden halen, met minder overlast, tegen een lagere kostprijs en met meer oog voor duurzaamheid en circulariteit.’

Andere afslagen

Dat basisplan ging uit van het verwijderen van het gevelmetselwerk van de woningen, inclusief de na-geïsoleerde spouwmuren. De impact daarvan is groot en de uitvoering risicovol. Naast de praktische bezwaren, berekende het Van Wijnen-team dat het hak- en breekwerk zorgt voor overmatig geluidsoverlast gedurende bijna negen maanden, een onnodige afvalstroom en vele transportbewegingen in het dorp. Frank: ‘Bergen is een rustig kunstenaarsdorp, omgeven door rijke natuur. In de directe nabijheid van de woningen bevinden zich bovendien een basisschool, een verzorgingshuis en hotels. De impact die het verwijderen van de buitenlaag van de woningen heeft op die omgeving is ontzettend groot. En zeker voor de mensen in de buurt waar het om gaat.’

Erwin: ‘In ons eigen plan hebben we een aantal andere afslagen genomen dan gevraagd. Wij bouwen een isolerende schil van prefab RC-panels om het bestaande buitenblad van de woningen. Een massieve isolerende plaat afgewerkt als gemetselde gevel. Zie het als een hoogwaardige, isolerende jas om de bestaande muren heen. Daarmee handhaven we juist de bestaande muren en de aanwezige spouwmuurisolatie.’ ‘Die materialen zijn nog goed, verhogen de isolatiewaarde en beperken de investering’, vult Frank aan. ‘Deze bouwmethode is enorm overlastbeperkend en veel wenselijker voor zowel bewoners als de omgeving. Alleen al in comfort voor de bewoners. In plaats van vier dagen een opengebroken gevel, zetten wij met de RC-panels binnen één dag zowel de voor- als achterzijde dicht.’

‘Vanuit onze eerste analyse waren we ervan overtuigd dat we een hogere kwaliteit konden halen, met minder overlast, tegen een lagere kostprijs en met meer oog voor duurzaamheid en circulariteit.’

Frank Reijnen, projectleider bestaande bouw bij Van Wijnen Heerhugowaard

Esthetische upgrade

Het is volgens de mannen een innovatieve en versnellende methode die steeds vaker wordt toegepast in het renoveren en energetisch verbeteren van woningen. De panelen zien er wat hen betreft ook fraai uit. In combinatie met eveneens een compleet nieuw en geïsoleerd dak (inclusief dakkapelen), krijgen de ruim zestig jaar oude woningen van buiten weer een nieuwbouwuitstraling. Een esthetische upgrade in mooi jargon. En aansluitend op de wens om duurzaam en circulair te bouwen, gaan de oude dakpannen teruggaan naar de fabriek. ‘Waar mogelijk worden die hergebruikt en anders gaan ze de oven weer in om opnieuw als grondstof te dienen’, zegt Frank.

In de woningen worden ook HR++ ramen geplaatst in kozijnen die om de bestaande kozijnen heen worden afgetimmerd. Met de extra schil om de woningen worden dat dus extra brede kozijnen en vensterbanken. ‘Mensen ervaren dat als luxe’, zegt Frank. De woningen krijgen daarnaast een comfortabeler leefklimaat door de aanleg van CO2-gestuurde mechanische ventilatie. En er komen zonnepanelen. Huurders mogen kiezen of ze die nu willen, anders worden de daken zodanig uitgerust dat montage in de toekomst snel uitvoerbaar is bij een wisseling van huurder.

Kwaliteit toevoegen

‘Eigenlijk hadden we nog een paar stappen verder willen gaan, in de route naar energieneutraal in 2050’, zegt Erwin Verburg. ‘In overleg met onze opdrachtgevers proberen we altijd te optimaliseren. Soms is een kleine extra investering nodig om een plusje te kunnen zetten in de energietransitie. Ik vind het mooi om op die manier met onze klanten in gesprek te raken en samen te ontdekken welke mogelijkheden er zijn. Daarmee voeg je kwaliteit toe. Uiteindelijk maakt een opdrachtgever zelf de keuze. Hier in Bergen is het een middenweg geworden, al zijn we nog wel in gesprek over een paar toevoegingen. Aanpassing van de cv-radiatoren in de woningen bijvoorbeeld. Dat zijn nu oude en hele dikke radiatoren, die door een kleinere warmtevraag ook kleiner kunnen worden. Het zijn no regret-maatregelen, waarmee je al een extra stapje kunt zetten op de weg naar gasloze verwarming in de toekomst.’

In Bergen gaat de renovatie van 59 woningen in het voorjaar van 2021 van start, maar eind 2020 nam Van Wijnen al een blok van drie woningen onder handen aan de Van Bladerenweg. Zo’n referentieblok of een modelwoning wordt volgens Frank Reijnen eigenlijk altijd gemaakt voor meerdere doelen. ‘In een modelwoning komt alles samen wat we op papier hebben bedacht. En zoals altijd is de praktijk net iets weerbarstiger. Het is in eerste instantie voelen, proeven en ruiken. In de modelwoning komen we de uitdagingen tegen, doen we kennis op en stellen we onszelf ook continu de vraag of we het goede doen. Op dat soort punten kunnen we nu nog makkelijk anticiperen. Straks gaan we als een reizend bouwcircus door de wijk en zitten we in een andere workflow. Dan wil je niet meer voor verrassingen komen te staan. Het is tegelijk ook fijn voor een opdrachtgever om mee te kijken en samen de referentiekwaliteit vast te stellen.’

Rustpuntje

Niet in de laatste plaats is een modelwoning ook bedoeld voor de huurders. Voor hen is de verbouwing ingrijpend, maar met een modelwoning in de wijk zien ze wat ze krijgen. Nog voor aanvang zijn de reacties positief. ‘Dit project heeft een lange aanloop gehad voor onze opdrachtgever’, vertelt Frank. ‘Mensen waren aanvankelijk sceptisch en zagen tegen de renovatie op. Nu – en dan zijn we nog niet eens klaar met het referentieblok – kunnen ze bijna niet wachten tot ze aan de beurt zijn. Ze zien de verbeteringen en hebben zin in een woning met een compleet nieuwe uitstraling, meer comfort en een lagere energierekening.’ Voor aanvang kunnen alle bewoners een kijkje nemen in de modelwoning en komt de uitvoerder persoonlijk aan huis voor de zogenoemde ‘warme opname’. In dat bezoek krijgen bewoners uitleg over de aard van het werk, wat er van henzelf wordt verwacht en de planning. Bij de bouwkeet van Van Wijnen komt bovendien een social corner, waar iedereen laagdrempelig bij de uitvoerder kan aankloppen voor informatie. Daar of anders in de modelwoning kunnen bewoners ook terecht om bijvoorbeeld te werken als hun huis onder handen wordt genomen. Een rustpuntje in de wijk. En dat is best fijn, want ondanks een flinke reductie van overlast en een enorme bouwtijdverkorting in het alternatieve plan, blijft bouwen een kwestie van eerst rommel maken en dan weer opknappen. In Bergen zal dat niet anders zijn.

Bekijk de bouw in de timelapse

Andere projecten

Meer dan bouwen