Restauratie rijksmonument De Wheeme in Zwolle

Opdrachtgever
Gemeente Zwolle
Soort pand
Rijksmonument
Bouwperiode
april t/m november 2025
Bijzonderheden
Binnenstedelijk
Van Wijnen heeft in opdracht van de gemeente Zwolle de restauratie van rijksmonument De Wheeme uitgevoerd. Het monumentale pand aan de Lombardstraat 4 dateert uit circa 1493 en werd oorspronkelijk gebouwd als pastorie van de nabijgelegen Michaelskerk. Door de eeuwen heen kreeg het gebouw verschillende functies, waaronder die van Bank van Lening en politiebureau. Sinds 1975 maakt De Wheeme onderdeel uit van het Zwolse stadhuiscomplex.
De restauratie was nodig om verder verval van het gebouw te voorkomen en de monumentale kwaliteit van het pand voor de toekomst veilig te stellen. Met respect voor de rijke historie en met oog voor duurzaamheid is gewerkt aan het herstel van dit bijzondere stukje Zwolle.
Zorgvuldige restauratie in hartje Zwolle
De Wheeme bevindt zich op een unieke locatie midden in de historische binnenstad. De beperkte ruimte rondom het gebouw vroeg om een doordachte voorbereiding en uitvoering.
De werkzaamheden richtten zich voornamelijk op het exterieur van het monument. Zo zijn de daken hersteld, het voegwerk plaatselijk vernieuwd en verschillende natuurstenen onderdelen gerestaureerd. Ook de historische kapconstructie is waar nodig hersteld met traditionele restauratietechnieken en zorgvuldig geselecteerd eikenhout.
Een opvallend onderdeel van de restauratie was het herstel van de karakteristieke luiken aan de binnenplaats. Omdat de bestaande luiken niet meer herstelbaar waren, zijn deze volledig vernieuwd volgens de oorspronkelijke detaillering. Daarbij zijn authentieke materialen en traditionele verbindingen toegepast, terwijl het originele beslag behouden bleef.
Daarnaast zijn de verouderde technische installaties vervangen. Hiermee is het monument voorbereid op toekomstig gebruik, zonder afbreuk te doen aan de historische uitstraling van het gebouw.
Duurzaamheid en circulair hergebruik
Bij de restauratie stond behoud van bestaande materialen centraal. Historische dakpannen, metselstenen, natuursteen en diverse stalen onderdelen zijn waar mogelijk behouden en hergebruikt. Door zorgvuldig te restaureren in plaats van te vervangen blijft niet alleen het karakter van het monument behouden, maar wordt ook de milieubelasting beperkt.
Ook zijn verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd. Het dak is voorzien van een innovatieve, slanke isolatieoplossing waarmee de energieprestatie van het gebouw verbetert zonder dat historische details verloren gaan. Zo laat De Wheeme zien dat monumentenzorg en duurzaamheid uitstekend samengaan.
Natuurinclusief bouwen
Tijdens de voorbereiding bleek dat beschermde diersoorten gebruikmaken van het gebouw. Daarom werd samengewerkt met ecologische specialisten en gewerkt volgens het Soortenmanagementplan (SMP). De aanwezigheid van vleermuizen en gierzwaluwen vroeg om een aangepaste planning en aanvullende maatregelen.
Toen tijdens de werkzaamheden een gierzwaluwnest werd aangetroffen, is een deel van de werkzaamheden tijdelijk aangepast zodat de vogels ongestoord konden broeden. Daarmee vormt De Wheeme een mooi voorbeeld van natuurinclusief restaureren.
Leren en maatschappelijke impact
De restauratie van De Wheeme bood ook ruimte voor maatschappelijke meerwaarde. Dankzij een subsidie van de provincie Overijssel werd een leerlingbouwplaats ingericht, waar jonge vakmensen praktijkervaring opdeden in restauratie en monumentenzorg. Zo wordt waardevolle kennis over traditionele bouwtechnieken doorgegeven aan een nieuwe generatie.
Daarnaast werd voor een deel van de bouwplaatsafscheiding samengewerkt met een sociale werkplaats. Hierdoor kregen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt de kans om werkervaring op te doen en een bijdrage te leveren aan dit bijzondere project.
Vakmanschap in restauratie
Van Wijnen Harderwijk-Zwolle beschikt over de certificering Erkend Restauratie Bedrijf (ERB) van Stichting ERM. Deze restauratie van De Wheeme laat zien hoe historisch vakmanschap, moderne technieken en duurzaam bouwen hand in hand kunnen gaan.
Met de afronding van de werkzaamheden is De Wheeme weer klaar voor een nieuwe toekomst. Een monument met meer dan vijf eeuwen geschiedenis, zorgvuldig behouden voor de generaties die volgen.