Projecten

Omvangrijke restauratie aan de Grote Kerk in Zwolle

Zwolle

De komende jaren staat het grootste rijksmonument van Zwolle ‘De Grote Kerk’ in de steigers voor een grondige restauratie. De 15e-eeuwse kerk is door haar historische waarde een belangrijke trekpleister voor Zwolle. Na de laatste restauratie in 1880 was het hoog tijd om de kerk weer nieuw leven in te blazen en die taak past ons goed met het behaalde ERM certificaat. Jolanda Comino: ‘We hebben veel ervaring met restauratiewerk, maar dit is wel een heel bijzondere klus voor ons team. Wij zijn trots dat wij samen met het Academiehuis en bouwpartners werken aan de restauratie van dit waardevolle monument. Onze vaklieden hebben allemaal een hart voor monumentale gebouwen maar de Grote Kerk is echt het neusje van de zalm.”

Opdrachtgever
Stichting Academiehuis

De omvangrijke restauratie ging in oktober 2020 van start met de eeuwenoude zerkenvloer, die op verschillende plekken toe is aan restauratie. In het verleden is de vloer al meerdere keren gerepareerd, opgehoogd en geëgaliseerd. Voordat de kerk bekend stond als de Grote Kerk, was het een veel kleinere Romaanse kerk die in het jaar 1040 al genoemd werd. In het archeologisch onderzoek onder leiding van Michael Klomp werden al allerlei munten gevonden uit de verschillende eeuwen. Wie weet wat voor puzzelstukjes uit de geschiedenisboeken van Zwolle we nog meer gaan vinden.

De zerkenvloer

Het restaureren van de zerkenvloer is een uitdagende klus. We hebben de werkzaamheden aan de vloer daarom opgedeeld in drie fases. De eerste fase van de drie is reeds afgerond. Dennie Meiberg, projectleider vanuit Van Wijnen vertelt hoe we te werk gaan: “Voor het uitnemen van de zerken brengen we alle posities in kaart, fotograferen we alles en nummeren we alles, zodat we precies weten waar welke zerk weer neergelegd moet worden. In goed overleg met het Academiehuis repareren we versleten zerken. Na het uitnemen van de zerken storten we een betonvloer die ook direct voorzien is van vloerverwarming. Na het drogen van de vloer herleggen we de zerken op hun originele plek. Tot nu toe verloopt de operatie helemaal volgens plan!”

In het tweede gebied hebben we inmiddels de betonvloer gestort en in het derde gebied hebben we bijna alle zerken verwijderd en starten we met het ontgraven van het vloeroppervlak.

Bekijk hieronder hoe we te werk gaan.

Samenwerking

De grote restauratieklus is verdeeld over een aantal grote partijen, die allemaal specialistische kennis hebben van restauratie. KPS steigerbouw, Voegbedrijf Heldoorn, Installateur Breman Utiliteit Zwolle, leiendekken en loodgieter Bogaerts van Nuland, conservatie / restauratie muurschilderingen en stucwerk Bernard Delmotte, ingenieursbureau Alferink van Schieveen en de begeleiding door Buro Stiel B.V. ‘Die samenwerking gaat hartstikke goed. We hebben regelmatig goede gesprekken en vergaderingen en zijn een hecht team. We werken allemaal rechtstreeks in opdracht van Stichting Academiehuis, waardoor we gelijke lijnen in de projectorganisatie hebben. Ondanks dat we geen contractuele relatie met elkaar hebben, functioneren we echt als team’, vertelt Dennie. Door corona koos het Academiehuis voor een intensievere aanpak. Coby vertelt: ‘Voor deze intensivering van de werkzaamheden, merken we dat van begin tot eind goede motivatie bij alle betrokkenen is, mede doordat we hele korte lijntjes hebben.’

‘We hebben voor Van Wijnen gekozen omdat we hebben gezien dat zij net als de andere aannemers in het team over de juiste professionaliteit beschikken, die wij ook voor ogen hebben met dit gebouw. We willen ervoor zorgen dat het monument voor de komende 600 jaar weer kwaliteit heeft en dat kan dit restauratieteam met ons realiseren.’

Janco Cnossen, Voorzitter bestuur Academiehuis de Grote Kerk

Overige werkzaamheden

Naast onze werkzaamheden aan de zerkenvloer wordt er meer dan 100 meter aan dakgoten vervangen, een deel van de leien op het dak en de losse stenen in de gevel. Onze bouwpartners van het restauratieteam zijn daarnaast bezig met voeg-, stuc- en schilderwerk. Zo laten sommige steunbeerkoppen en tufstenen in de muur compleet los. De slechte staat aan de buitenkant zorgde voor lekkages in het dak. En door vochtdoorslag laat het stucwerk op veel plekken aan de binnenkant los. Ook zijn de trekbalken die de muren van de kerk bij elkaar houden aangetast, waardoor ze doorzakken en op de onderliggende gewelven(de koepels) in het plafond drukken. Daarom gaan we, naast het herstellen van de zerkenvloer, mogelijk ook nog werkzaamheden aan de kapconstructie verrichten.

Bekijk hier in de video van Academiehuis hoe Voegbedrijf Heldoorn het herstel van de steunbeerkoppen uitvoert.

Uitdagingen

De budgettechnische kant van de restauratie is een grote uitdaging. Het rijk heeft 3,5 miljoen euro beschikbaar gesteld voor de aanpak. Dat zorgt voor een hele strakke begroting. Daarnaast moet ook het Academiehuis zelf bijdragen. Coby Zandbergen vertelt: ‘We zoeken ook tijdens de werkzaamheden naar mogelijkheden om de kosten te kunnen compenseren. Zo heeft het Academiehuis de kerk bijvoorbeeld opengesteld voor een boekenmarkt en zijn er restauratie rondleidingen. Daarnaast kun je vriend worden van de kerk door geld te doneren voor de restauratie.”

Begin 2024 hopen we de werkzaamheden af te ronden.

Andere projecten

Meer dan bouwen